Büyük Memeli Escort Hande

Hande, minyatür restorasyonu ve pigment analizleri üzerine çalışan, 18. yüzyıl Osmanlı seyahatnamelerindeki şehir tasvirlerini ve gemi minyatürlerini mikroskobik ölçekte restore eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir sanat konservatörüydü. Tophane ve Salıpazarı’nın denizci ve liman geçmişine komşu kalabilmek için Meclis-i Mebusan Caddesi’ne inen Liman Arkası Sokak’taki eski bir kâgir binanın bodrum katını atölye-ev yaptı.

Hande’nin mücadelesi; lapis lazuli ve cıva zencefili gibi nadir kök boya pigmentlerinin fahiş pahalılığı ile Salıpazarı limanından esen tuzlu ve nemli Boğaz rüzgarının boya katmanlarını çatlatma riskiydi. Gündüzleri Tophane yakınındaki kafelerde parça başı bulaşık yıkıyor ve çay tepsisi taşıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında tek tüy samur fırçayla mikroskobik minyatür detaylarını işliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan elleri, milimetrik gemi halatlarını ve insan figürlerini çizmesini imkânsız hale getiriyordu.

Kırılma noktası, özel bir marine koleksiyonu için restore ettiği 1780’lere ait Boğaz haritalı bir deniz minyatürünün teslim gününden bir gece önce yaşandı. Liman Arkası Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Hande’nin atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan koruyucu verniği henüz sürülmemiş minyatür panosunun üzerine aktı.

Hande, dondurucu suyun içinden minyatürü saniyeler içinde çekti. Islanan kök boyalar ve altın yapraklar dakikalar içinde dağılabilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Tophane Amire’nin devasa taş duvarlarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir fırının sıcak havalandırma alanına sığınarak, minyatürün üzerindeki nemi emici bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında boyaları sabitleyip koruyucu katmanı baştan sürdü. Ertesi gün minyatürü canlı renkleriyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.