Beliz, tarihi mimari ölçüm aletleri ve mekanik kumpaslar restorasyonu üzerine çalışan, 19. yüzyıl Osmanlı taş ustalarının ve mimarlarının kullandığı oyma pirinç kumpasların ve nivo aletlerinin mikron ölçeğindeki ayar dişlilerini yenileyen yirmi dördüncü yaşına girmiş bir pirinç ustasıydı. Şehrin tarihi sur kuşağına ve eski imalathane bölgesine yakın bir çalışma ortamı kurabilmek için Topkapı’da, Fetih Caddesi’ne bağlanan Takvimhane Sokak’taki eski bir dökümhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.
Beliz’in mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç mil parçalarının, optik cila yağlarının fahiş maliyeti ve Topkapı çevresindeki ağır nemin metal yüzeylerde hızlıca oksitlenme oluşturma riskiydi. Gündüzleri Davutpaşa yakınlarındaki matbaalarda parça başı kâğıt istifleme ve koli yükleme işlerinde çalışıyor, gece yarısı ise atölyesındaki sarı masa lambasının altında mikroskopla pirinç kumpasların aşınmış vida tırnaklarını düzeltiyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan elleri, milimetrik hassas ölçüm çizgilerini oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir mimarlık müzesi için restore ettiği 1840’lara ait pirinç döküm ve gümüş kadranlı antika bir mimar kumpasının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Takvimhane Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Beliz’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmüş mekanik kumpasın üzerine aktı.
Beliz, dondurucu suyun içinden kumpası saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip kilitlenebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Topkapı Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, kumpas parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün kumpası milimetrik hassasiyetiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.