Gece Yarısı Takılan Gizem

Gizem, Marmara Üniversitesi Anadoluhisarı Kampüsü’nün Göksu Deresi’ne bakan tarafındaki Biyomekanik Araştırma Laboratuvarı’nda, ocak ayının dondurucu ve sisli bir sabahında yüksek hızlı kızılötesi hareket yakalama kameralarını ve kuvvet platformu sensörlerini sabitlemiş bekliyordu. Spor Bilimleri Fakültesi Hareket ve Antrenman Bilimleri Anabilim Dalı yüksek lisans öğrencisiydi; ön çapraz bağ cerrahisi geçirmiş milli atletlerin rehabiltasyon sürecindeki patellofemoral eklem yük dağılımlarını, zemin reaksiyon kuvvetlerini ve kas aktivasyon sürelerini 3D dijital kinematik modellerle haritalandıran tezini tamamlamaya çalışıyordu. Ancak tez danışmanının özel bir spor kulübünün sözleşmeli sporcusu için sakatlık riskini saklayan sahte bir "performans elverişlilik raporu" düzenleme baskısını reddedince, hareket analiz laboratuvarına ve optik sensör sistemine erişim izni iptal edildi. Gizem’in altı aydır topladığı biyomekanik veri dizileri ve kuvvet-zaman eğrisi paftaları kilitli sunucuda mahsur kaldı; ayrıca optik sensörlerin kalibrasyon masrafı kişisel yükümlülüğü olarak üzerine yıkıldı.

Ocak gecesinin dondurucu poyrazında, Anadoluhisarı Otobüs Durağı’nın boğaz rüzgârına açık beton saçakları altında otururken cebinde yalnızca kentin karşı yakasına geçmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı. Göksu Evleri yakınlarında kiraladığı küçük çatı katı oda, ödenmeyen kira yüzünden ev sahibi tarafından kilitlenmiş; Gizem’in kas eklem kinematik grafikleri ve vektörel yük haritaları dışındaki valizi sokak kapısının önüne bırakılmıştı. Durağın betonuna çöken Gizem, kucağındaki su geçirmez kılıftan diz eklemi açı-tork grafiklerini ve elektromiyografi (EMG) sinyal haritalarını çıkardı. Sokak lambasının titrek ışığı altında, hamstring/kuadriseps kuvvet oranlarını ve eklem içi kesme gerilmelerini milimetrik kâğıda elle aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada duraktan geçen ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Sporcu Sağlığı ve Performans Analiz Merkezi Başkanı, dondurucu soğukta profesyonel biyomekanik ve hareket anatomisi atlası çizen Gizem’i fark etti. Çizimlerin teknik derinliğinden ve biyomekanik uzmanlığından etkilenen yetkili, Gizem’e Milli Sporcular Yapısal Biyomekanik İzleme Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.

Galatasaray Üniversitesi Ortaköy Kampüsü ve Endüstri Mühendisliği Laboratuvarında Ağ Optimizasyonu ile Kentsel Lojistik ve Tedarik Zinciri Atlası

Damla için İstanbul, Boğaz kıyısındaki Ortaköy Kampüsü’nün tarihi Saray binalarından, dalga seslerinin laboratuvar pencerelerine vurduğu sessiz gecelerden ve Boğaziçi Köprüsü’nün altından geçen konteyner gemilerinin motor uğultusundan ibaretti. Endüstri Mühendisliği Yöneylem Araştırması doktora öğrencisiydi; afet anında İstanbul’un dar sokaklarında acil yardım dağıtım rotalarını optimize eden, stokastik talep dalgalanmalarını ve dinamik trafik matrislerini entegre eden tam sayılı tamsayılı programlama (MILP) algoritmalarını haritalandıran tezini yürütüyordu. Ancak bölümdeki bir öğretim üyesinin, özel bir lojistik firmasının ticari yazılımı için Damla’nın geliştirdiği özgün rota optimizasyon kodlarını izinsiz kopyalamasına ve telif hakkını devretmesini istemesine karşı çıkınca, yöneylem simülasyon laboratuvarına erişim yetkisi kaldırıldı. Damla’nın algoritma çıktıları ve kentsel grafik teorisi modelleri kilitli bilgisayar terminalinde kaldı; üstelik yüksek kapasiteli bulut işlemci sunucularının kullanım faturası borç olarak Damla’nın üzerine yıkıldı.