Çisil, antika boğaz ve deniz seyrüsefer nirengi aletleri ile pirinç kerteriz kumpasları (deniz haritalarında iki nokta arasındaki açıyı ve kerteriz çizgisini aktaran hassas pirinç kumpaslar) restorasyonu üzerine çalışan, 19. yüzyıl Osmanlı sefîne kaptanlarının kullandığı döküm pirinç kumpas kollarının mikron ölçeğindeki derece bileziklerini ve çelik pabuç uçlarını kalibre eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir pirinç ustasıydı. Boğaz’ın eski iskele, yalı ve akıntı hafızasına yakın kalabilmek için Ortaköy’de, Değirmen Sokak’taki eski bir ahşap marangozhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.
Çisil’in mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç kaynak tellerinin, hassas açı kumpaslarının fahiş maliyeti ve Boğaz’dan esen fırtınaların getirdiği ağır tuzlu nemin metal yüzeylerde hızlıca yeşil korozyon oluşturma riskiydi. Gündüzleri Ortaköy İskelesi yakınlarındaki lokantalarda parça başı bulaşık yıkıyor ve ağır kasalar taşıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla kerteriz kumpasının aşınmış mafsal tırnaklarını temizliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik derece çizgilerini kazımasını imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir marine arşivi için restore ettiği 1855’lere ait pirinç döküm ve gümüş kadranlı antika bir kerteriz kumpasının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Değirmen Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Çisil’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmemiş mekanik kumpasın üzerine aktı.
Çisil, dondurucu suyun içinden kumpası saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip mafsal mekanizması kilitlenebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Ortaköy Camii’nin tarihi taş avlu duvarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, kumpas parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün kerteriz kumpasını milimetrik açı hassasiyetiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.